Menu

- Home
- Organisatie
- Adres en route
- Agenda
- Nieuws
- Over de Oosterkerk
 - Monument
 - Geschiedenis
 - Anthonius
 - Interieur
 - Orgel
 - Ramen 1
 - Ramen 2
 - Archeologie 1
 - Archeologie 2
 - Dakruiter
 - Torenuurwerk

- Mogelijkheden
- Ruimtes
- Trouwen
- Uitvaart
- Opstellingen
- Foto's
- Panorama
- Jongeren
- Vrijwilligers
- Donateur worden
- Schipper-
               Oosterkerkprijs

- Huren Oosterkerk
- Kaartverkoop
- ANBI verantwoording
- Contact




Het torenuurwerk en de klokken


De Oosterkerk heeft (evenals de Noorderkerk) een redelijk uniek uurwerk met naast vier wijzerplaten op de toren ook een haaks op de voorgevel geplaatste 'uurwerkbord'. In de toren (de zogeheten 'dakruiter') hangen voorts twee bronzen klokken.

Dakruiter De grootste van de twee dateert uit 1957. De daarvoor in de toren hangende klok uit 1911 werd door de Duitse bezetter op 11 maart 1943 geroofd en kwam (net als de klok van de Noorderkerk) niet meer terug. De klok werd gegoten door de NV B. Eysbouts in Asten. De nagegoten heelslagklok, die nu in de toren van de Oosterkerk op de tweede trans hangt, heeft de toon f en weegt 696 kilo. Hij heeft een doorsnede van ruim 1.10 meter. Deze diameter betekent ook meteen dat de klok niet geluid kan worden; de trans is voor de zwaai gewoon te klein. Alleen een slagwerkhamer kan de klok tot klinken brengen. De oude, kleinere halfslagklok, wordt tevens gebruikt als luidklok. Deze halfslagklok heeft een middellijn van 60 centimeter en een randschrift met de tekst 'Ave Maria, Ricoldus Butendiic me fecit'. Deze klok was in de oorlog gemerkt met de 'M' van monument en werd derhalve niet geroofd. Het is een zeer oude klok, want de klokkengieter Buitendiic werkte omstreeks 1450 in Utrecht. Van deze gieter zijn nog maar enkele exemplaren in ons land bekend.


Klokkenuurwerk Marcel Rob 2006 Schroothoop
Het huidige torenuurwerk dateert van eind jaren vijftig. Het kwam ter vervanging van een uit het eerste kwart van de negentiende eeuw stammend uurwerk, dat helemaal van gietijzer was. Het verkeerde echter in een erbarmelijke staat en werd door de mannen van de firma Winnubst die het onderhoud van alle gemeentelijke torenuurwerken verzorgden, gewoon op de schroothoop gegooid. In de plaats kwam een voor 1.275 oude guldens aangeschaft torenuurwerk, dat in serie was gemaakt door de Torenuurwerkenfabriek De Klok in Aarle-Rixel. Vanuit de uurwerkkamer op de zolder van de kerk loopt een ingewikkeld stangenstelsel naar alle vijf wijzerplaten. Daarnaast lopen er stalen kabels naar de loden gewichten die zichtbaar zijn in de kerk en elke dag rond het middaguur automatisch worden opgehaald. De daarna weer langzaam zakkende gewichten verdwijnen uit het gezicht in de lodenkast met daarop de tekst:

'De looden, die gij ziet allengskens nederdalen
Toont uwen levensloop, die niet is te verhalen,
Gelijk van stond' tot stond' die naderen de aard,
Zoo nadert gij uw graf, van dat gij werd gebaard'.

Dubbelslag
Voorgevel met uithangklok Een aantal keren is in de afgelopen decennia de haaks aan de voorgevel hangende wijzerplaat onder handen genomen. Bij de grote restauratie in de jaren 1978-1982 is juist die wijzerplaat op een of andere manier aan de goede aandacht van de restaurateurs ontsnapt. Met name de loodbekleding werd toen niet aangepakt, waardoor in 1995 de hele wijzerplaat grondig onder handen moest worden genomen. Veel hout was door de invloed van weer en wind gaan rotten. En ook in 2011 werd de wijzerplaat weer geïnspecteerd en opgeknapt. Met name werd ook de ophanging bekeken. Daarnaast werd het hele aandrijfmechanisme van het torenuurwerk nagelopen en waar nodig vernieuwd. Dat gebeurde allemaal door de deskundige mannen van Eysbouts uit Asten. Maar - wellicht het belangrijkste - de torenklok kreeg zijn klepel weer terug. Door het weer volledig werkend maken van het opwindmechanisme met behulp van de drie in de kerk zichtbare gewichten, kreeg ook het torenuurwerk zijn 'oorspronkelijke slag' weer terug. En die bestaat naast het aan het uur gekoppelde aantal slagen op het hele uur, ook uit hetzelfde aantal slagen op het voorafgaande halve uur, maar dan in een lichtere klank. De verklaring is simpel. De aankondiging van het halve uur door middel van maar één slag geeft geen enkele indicatie over de juiste tijd. En dat meerdere aantal slagen in die lichtere klant geeft dus precies het juiste halve uur aan. Makkelijk als het donker is en men geen blik op de wijzerplaat kan werpen. Weet men toch hoe laat het is. En waar de klepel hangt.
Deze site is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage uit het Mondriaanfonds     
                           2017 Copyright Oosterkerk Hoorn. All rights reserved.